ويتامين ها

ویتامین ها

ويتامين ها ارائه تعريفي جامع براي كلمة ويتامين، عملاً غير ممكن است. اين كلمه در سال ۱۹۱۰م به

ويتامين ها

ارائه تعريفي جامع براي كلمة ويتامين، عملاً غير ممكن است. اين كلمه در سال ۱۹۱۰م به وسيلة فونك اختراع شد. در اين سال او توانست از پوستة برنج عنصر كريستالي را به دست بياورد كه از بيماري بري‌بري پيشگيري نموده و آن را درمان مي‌كند (ناراحتي كه زماني اطلاعي از آن در دست نبود و بر اثر فقر ويتامين b ايجاد مي‌شود).
ويت به اين عنصر نام «آمين حياتي» را داد كه طبيعتاً اصطلاح ويتامين از كلمة آمين حياتي گرفته شده و پس از آن اين نام به مجموعة عناصر مورد نياز فعاليت‌هاي حياتي كه بدن نمي‌تواند آنها را بسازد و بنابراين بايد آنها را از طريق تغذيه بدست بياورد اطلاق شد.
بنابراين، ويتامين عبارت است از عنصر ضروري براي فعاليت مناسب بدن و عامل حياتي است كه اغلب در مقادير بسيار كم در مواد گياهي و حيواني وجود دارد. هر يك از ويتامين‌ها به نوعي به شكل كاتاليزورهاي لازم براي ايجاد پديده‌هاي مورد نياز بدن و پديده‌هاي توليد نسل نظير تكثير، رشد، گسترش، حفظ فعاليت حياتي و غيره به كار مي‌رود.
فقدان ويتامين‌ها نمونه كمبود ويتامين اسكوربوت است كه از زمان‌هاي بسيار دورشناخته شده است.
روش‌ها درماني كه در دوران قديم عليه اين بيماري بكار مي‌بردند، بسيار متغير بوده (بدون اينكه هرگز كسي بتواند توجيه علمي براي اين روش‌ها پيدا كند). «پلين» از علف بريتانيكا صحبت مي‌كند (كه بي شك نوعي ترشك بوده است)، داروئي كه همراه با ژنتيان در يك رساله پزشكي ايسلندي در قرن پانزدهم هم تجويز شده است. «ژاك كارتيه» گزارش داده كه برخي از افراد مبتلا به اسكوربوت با مصرف دم كرده سوزن‌هاي كاج براساس دستور فارماكوپه هندي درمان شده‌اند و سرانجام، گروهي ديگر از خواص درماني سنبل ختايي و… نام برده‌اند.
ولي همه بايد تا قرن شانزدهم انتظار مي‌كشيدند تا به تدريج به خواص ميوه‌هاي خانواده ليمو براي درمان اين بيماري مشكوك شوند. اما اين بيماري همچنان ملوانان كشتي‌هاي بادباني را كه ماه‌ها در دريا سفر مي‌كردند و در طول سفر غذاي آنها تنها از مواد كنسرو شده، آردي و نمك سود تشكيل مي‌شد و از هر نوع ميوه، سبزي‌هاي تاز و گوشت تازه محروم بودند، مي‌كشت.
بايستي از تجربيات معاصر دكتر «آلن بومبار» كه چند سالي است انجام شده، استفاده كنيم تا دريابيم كه ادامه حيات افرادي كه در دريا گم شده‌اند با استفاه از خود دريا كه منبع ويتامين است (پلانكتونها) نيز امكان‌پذير بوده است.
من واقعاً تعجب مي‌كنم كه چرا انديشه صيد ماهي تازه به مغز ملاحان قديمي كشتي‌هاي بادباني خطور نمي‌‌كرده است؟ خصوصاً كه همة ما روغن جگر ماهي مورو را مي‌شناسيم و از غناي آن از ويتامين‌هاي a و d آگاهيم. اما ماهي تازه داراي ويتامين‌هاي متعدد ديگري نيز هست. ضمناً بايد اين نكته را متذكر شوم كه گوشت ماهي به صورت خام داراي آنزيمي به نام تياميناز است كه ويتامين b1 را از بين مي‌برد (و البته اين آنزيم بر اثر پختن مي‌رود).
فقر ويتامين c تنها دليل ايجاد اسكوربوت است كه اگر ادامه پيدا كند، باعث پيدايش بيماري‌هاي شديد و سپس مرگ خواهد شد. در حالي كه استفاده از تغذيه‌اي عادي همراه با گوشت و خصوصاً سبزي‌ها و ميوه‌هاي تازه، افراد مبتلا به اين ناراحتي را كه بيماري بيش از حد در آنها پيشرفت نكرده باشد به سرعت بهبود مي‌بخشد.
ابتلا به اين بيماري منحصراً بر اثر فقر ويتامين c است (درست مثل بري بري كه صرفاً به خاطر فقر ويتامين b راشيتيسم كه به دليل كمبود ويتامين d به وجود مي‌آيد).
پس از مدتي محققين متوجه شدند كه با قرار دادن حيوانات تحت رژيم‌هاي غذايي خاصي كه از نظر برخي ويتامين‌هاي مشخص دچار كمبود است، بيماري ايجاد ميشود كه بعدها آن را فقر ويتامين ناميدند.
فقر ويتاميني يك بيماري كاملاً مشخص بوده و ناراحتي‌ها و علائم خاص خود را دارد و تنها بر اثر فقدان يا كمبود يك ويتامين كاملاً مشخص ايجاد شده و ادامه مي‌يابد (كه البته تنها به وسيلة مصرف مجدد همان ويتامين درمان مي‌شود).
بدين ترتيب، گروهي از ويتامين‌ها كشف شدند و نام‌هاي a، b، c، d، e و غيره را به خود اختصاص دادند. اما در هر يك از اين گروه‌ها نيز ويتامين‌هاي مخلفي يافت شد كه آنها را با ارقامي همراه با حرف مربوط به آن ويتامين مشخص كردند. به عنوان مثال، مي‌توان از ويتامين b نام برد كه خود به حدود پانزده ويتامين ديگر نظير b1، b2، b3، b4، و…. تقسيم شده و هريك از آنها خاصيت و نقش ويژه خود را دارند.
البته اگر سعي كنيم ويتامين‌‌ها را به نوعي تعريف كنيم، شايد بتوان گفت كه اين عناصر يا بهتر از آن، عناصر حياتي، براي ادامه حيات لازم بوده (تكثير، رشد، حفظ و نگهداري، فعاليت، جذب و تحليل و….) و به بدن امكان مي‌دهند تا مواد غذايي را كه دريافت مي‌كند (عناصري را كه از اين ويتامين‌ها برخوردار هستند) به مقادير بسيار كوچكي تبديل كند كه با نيازهاي ارگانيكي او سازگاري داشته باشد. فقدان اين عناصر حتي به صورت جزئي باعث ايجاد بيماري‌هايي مي‌شود كه ناراحتي‌ها و آسيب‌هاي خاص خود را در پي داشته و تنها با استفاده از ويتامين يا ويتامين‌هايي كه كمبود آن ايجاد شده قابل درمان است.
دكتر «پوميه» در اين مورد مي‌گويد: «تعريفي جامع براي ويتامين‌ها وجود ندارد و تنها توضيحي كه مي‌توان براي آنها داد اين است: ديگر عناصر در صورتي كه بيش از حد مصرف شوند انسان را دچار ناراحتي مي‌سازند، در حالي كه اگر ويتامين‌ها مصرف نشوند، انسان بيمار خواهد شد.»
تذكر: قبل از شروع مطالعه و بررسي منابع و ريشه‌هاي ويتامين‌ها، بهتر است يادآوري كنم كه مخمر آب جو عملاً داراي تمام ويتامين‌ها است (درست مثل جلبك‌هاي دريايي كه تقريباً تمام ريز عنصرها را در خود دارند)

ثبت دیدگاه